Inschrijven / Uitschrijven
Archief
 



GREEN vzw
Edinburgstraat 26
1050 Brussel
T: 02/209.16.30

Bankrek. Nr.
523-0801737-10
Nieuwsbrief n° 2/2009 April '09
Hier is hij dan.. het eerste themanummer van de GREEN-nieuwsbrief. Met de Wereldwaterdag op 22 maart en alle activiteiten die daaraan gelinkt zijn, kunnen we jullie een mooi verslag geven van een heleboel waterevenementen. GREEN was aanwezig op een aantal internationale fora, maar je vindt uiteraard ook onze eigen activiteiten terug.

Een andere bekende staat weer voor de deur: de Big Jump, dit jaar zeker en vast ook dicht bij jou, op 12 juli.
Last but not least een warme oproep om onze nieuwe campagne voor het recht op water te steunen: Word Waterdrager !

De allerbeste groeten,
Leen Van Gijsel
Communicatieverantwoordelijke
GREEN vzw 		Jo Van Cauwenberge
Directeur
GREEN vzw
en het GREEN-team  

www.greenbelgium.org

info@greenbelgium.org
Inhoud
THEMA WATER

Maak van water een mensenrecht! Actualiteit
4 projecten met jongerenparticipatie over water! Big Jump 2009
Maak van water een mensenrecht!


^TOP		 Nieuwe campagne 'Word waterdrager' - Onderteken HIER het Charter »Op Wereldwaterdag 2009 lanceerde GREEN vzw de nieuwe campagne 'Word waterdrager'. Het doel van die campagne is de erkenning van water als fundamenteel mensenrecht.

Vandaag hebben 1,1 miljard mensen geen drinkbaar water, beschikken 2,6 miljard mensen niet over behoorlijke sanitaire voorzieningen en sterven 10.000 mensen, waarvan 5.000 kinderen onder de 6 jaar, door ziektes veroorzaakt door dit watertekort. De OESO voorspelt dat in 2030 de helft van de wereldbevolking zal leven in gebieden waar een watertekort heerst …

Nochtans zijn er wereldwijd voldoende waterreserves en betaalbare technieken beschikbaar om iedereen toegang tot drinkbaar water te garanderen. Op voorwaarde dat we dringend de alsmaar toenemende vervuiling en de klimaatverandering bij de wortels aanpakken en de beschikbare watervoorraden eerlijk verdelen. De oorzaak van het drinkwatertekort is armoede en het gebrek aan politieke wil om het probleem doeltreffend aan te pakken.

Van water een mensenrecht maken kost 20 miljard dollar per jaar als er voor de goedkoopste technieken wordt gekozen. Dat is evenveel als het bedrag dat wekelijks wereldwijd voor militaire doeleinden wordt besteed, of minder dan wat wij Europeanen en Amerikanen uitgeven aan ijsjes of voeder voor onze huisdieren. Een sprekend voorbeeld: in Italië werden in 2007 12,4 miljard liter flessenwater verhandeld aan een gemiddelde prijs van 50 eurocent per liter. Met een jaarlijkse consumptie van 196 liter flessenwater per persoon is Italië de grootste flessenwaterverbruiker van Europa en de derde van de wereld (na de Verenigde Arabische Emiraten met 260 liter en Mexico met 205 liter per jaar per persoon).

Voor de economisten onder ons: investeren in toegang tot drinkwater en sanitatie is bovendien bijzonder rendabel. De Wereldgezondheidsorganisatie berekende dat 1 dollar investeren in water en sanitatie gemiddeld 8 dollar oplevert door vermindering van ziektekosten en stijging van de productiviteit. Het probleem laten voortbestaan kost dus veel meer dan het oplossen ...



De campagne 'Word waterdrager' die GREEN vzw op het getouw heeft gezet, heeft als doel zoveel mogelijk steun te verzamelen voor het recht op water. GREEN wil het recht op drinkbaar water en sanitatie bovenaan de politieke agenda plaatsen van Vlaanderen, België, Europa en de Verenigde Naties. Als we erin slagen om in België 100.000 handtekeningen te verzamelen, hebben we een officiële basis om water als mensenrecht te laten erkennen. Een Waterdrager is een burger, een bedrijf, een vereniging, een school of gewoon een groep mensen die zich bewust zijn van de ernst van de wereldwijde waterproblematiek. Zij engageren zich om in hun dagelijks leven de boodschap van de waterdrager verder te verspreiden en anderen te sensibiliseren. GREEN vzw stelt hiervoor een aantal hulpmiddelen ter beschikking en geeft alvast enkele ideeën.

Iedereen kan waterdrager worden. Het is eenvoudig en kost niets. Het charter vind je op www.waterdragers.be. Het enige wat je moet doen is dat charter 'recht op water' onderschrijven, waardoor je zelf symbolisch Waterdrager wordt. Met je handtekening vraag je onze overheden om toegang tot drinkbaar water en sanitatie te erkennen als fundamenteel mensenrecht en zich in te zetten voor de implementatie van dit recht. Zo help je GREEN vzw druk uitoefenen om het recht op water bovenaan de politieke agenda te plaatsen. GREEN vzw zal zich samen met andere Europese en internationale organisaties inzetten om het beleid ter zake op de voet te volgen.

De campagne kadert in het ruimere project 'WATER: Water Access Trough Empowerment of Rights'. De Waterdragerscampagne loopt momenteel reeds in Frankrijk, Italië, Canada en Brazilië. Deze internationale beweging werd gelanceerd door de Stichting Danielle Mitterrand, vrouw van wijlen François Mitterand, voormalig President van Frankrijk.

Hoe meer mensen het Charter ondertekenen, hoe meer Waterdragers, hoe sterker onze boodschap!

Het charter 'Recht op water'
  1. Water is geen koopwaar. Als onvervangbare levensbron is water een gemeenschappelijk goed van iedereen en van alles wat leeft;
  2. De toegang tot drinkbaar water en adequate sanitaire voorzieningen is een fundamenteel mensenrecht en moet als dusdanig in de nationale en internationale wetgeving worden ingeschreven. Dit recht kan enkel gegarandeerd worden door een democratisch, transparant en publiek beheer.
  3. Het is onze individuele en gezamenlijke plicht het water te gebruiken en te beheren met respect voor ons leefmilieu en voor de toekomstige generaties.
Zohra, Alain Hubert, Marc De Bel, Pol Goossen,.. tekenden reeds het charter.

Meer doen en weten:


^TOP		 Op weg naar de erkenning van een mensenrecht? Het thema is op zich niet nieuw. In 1977 erkende de Mar del Plata Verklaring van de VN-Waterconferentie het recht op water. De jaren '80 werden door de Verenigde Naties uitgeroepen tot decennium van water en sanitatie. 10 jaar, zo veel tijd kregen de wereldleiders om het probleem uit te roeien. In 1990 was de situatie echter alleen erger geworden!
In 1996 namen 171 staten van de internationale gemeenschap unaniem de 'Habitat Agenda' (Habitat II) aan, waarin stond dat water en sanitatie onderdelen zijn van het recht op een behoorlijke levensstandaard.



Nu is toegang verschaffen tot drinkbaar water en sanitatie één van 'Millenniumontwikkelingsdoelen'. Tegen 2015 wil de internationale gemeenschap het aantal mensen dat geen toegang heeft tot drinkbaar water en sanitatie met 'de helft' verminderen t.o.v. het jaar 2000. Maar dan nog zullen 800 miljoen mensen het dan moeten doen zonder drinkbaar water! Een streefdoel dus dat minder hoog mikt dan de vorige. Bovendien stelt men nu al dat deze millenniumdoelstellingen niet zullen gehaald worden ...

Op 28 februari 2008 aanvaart de Raad voor de Rechten van de Mens van de Verenigde Naties een resolutie waarbij ze voor de komende drie jaar opnieuw een 'onafhankelijk expert' aanstellen om het thema 'verder te bestuderen'. Een expliciete verwijzing naar water als mensenrecht wordt weliswaar weerom geweigerd.

Op 10 december 2008 organiseerden tal van verenigingen (waaronder GREEN vzw) een manifestatie voor de erkenning van water als mensenrecht voor het Europees parlement. Dit ter gelegenheid van de 60ste verjaardag van de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens.

In februari 2009 kwam o.a. Mikhail Gorbachev naar het Europees parlement in Brussel voor de conferentie 'Vrede met water', waar het Wereldwaterprotocol werd voorgesteld dat de erkenning van water als mensenrecht vraagt aan alle nationale autoriteiten.


^TOP		 Van 16 tot 22 maart 2009 organiseerde de World Water Council in Istanbul-Turkije het 5de Wereldwaterforum. 33.058 waterexperts uit diverse hoeken (wetenschappers, vertegenwoordigers van administraties en bedrijven, politici, ngo's, ...) uit 192 landen kwamen er samen om zich te buigen over de wereldwaterproblematiek. Heel wat stemmen van diverse overheden, ngo's, jongeren, vrouwenbeweging, ... gingen op om in de slotverklaring van de ministers de toegang tot drinkbaar water en sanitatie als 'fundamenteel mensenrecht' op te nemen en niet als een 'menselijke behoefte', maar dit werd net als op de vorige Wereldwaterfora geweigerd! Vooral Brazilië, de Verenigde Staten en Egypte blokkeerden de erkenning als recht.
De VN-voorzitter Miguel d'Escoto Brockmann stelde: ”Deze belangrijke stelling ondermijnt de inspanningen van allen die strijden voor toegang tot drinkbaar water en sanitatie. Zij die vasthouden aan de privatisering van water en er koopwaar van willen maken zoals olie, ontvreemden een mensenrecht zo fundamenteel als de lucht dit we inademen.” De VN-voorzitter stelde tevens de legitimiteit van het forum zelf in vraag. “De koers die het forum vaart is diep beïnvloed door private waterbedrijven. De top van de World Water Council is immers betrokken bij private waterdiensten met duidelijk winstoogmerk.” Hij stelde daarom dat de volgende Wereldwaterfora onder auspiciën van de Verenigde Naties moeten komen. Het volgende forum zal doorgaan in 2012. Tot op heden ondertekenden 24 landen een aanvullende verklaring waarin ze water en sanitatie als mensenrecht erkennen. Spanje is voorlopig het enige Europese land in deze lijst, maar ook Zwitserland en Noorwegen gaven te kennen dit principe te willen steunen. 16 landen tekenden tevens een verklaring om een democratisch, participatief en transparant Wereldwaterforum binnen de structuur van de Verenigde Naties te organiseren. Aan de kant van België bleef het doodstil. GREEN bevraagt momenteel de drie bevoegde ministers in België over hun standpunt.

Meer informatie:


^TOP		 Het alternatief Wereldwaterforum: People's Water ForumHeel wat ngo's, vakbonden en ook meer en meer politici weigeren het Wereldwaterforum te erkennen omdat dit georganiseerd wordt door de World Water Council die gedomineerd wordt door watermultinationals als Veolia en Suez. Vanuit deze alternatieve beweging wordt voorgesteld om het Wereldwaterforum voortaan te organiseren onder de vleugels van de Verenigde Naties zodat de resultaten bindend worden voor de deelnemende autoriteiten. Deze beweging verzet zich sterk tegen de privatisering en liberalisering van de watersector en beschouwt water als een gemeenschappelijk goed i.p.v. een economisch goed.

Van 20 tot 22 maart organiseerde deze internationale beweging een alternatief wereldwaterforum in Istanbul. Zo'n 1000 mensen uit 70 landen tekenden present voor het alternatieve gebeuren.

GREEN was aanwezig en verzamelde enkele getuigenissen:
  • In Kenia, op de grens met Soedan en Oeganda leggen vrouwen en kinderen dagelijks 20 km af voor 20 liter water. De toenemende droogte leidde tot enorme armoede waardoor mensen elkaar aanvallen om zelf te overleven. Velen overleven de tocht om water niet. Onze getuige Ikal Angelei, een jonge vrouw van de vereniging Friends of Lake Turkana, vond onlangs een dode baby in een hut. Beide ouders waren vermoord tijdens een raid toen ze water gingen halen. In deze geïsoleerde regio, zonder politieke macht, liet de overheid de bouw van een dam toe voor energieproductie en komen bedrijven uit de Verenigde Staten vis vangen voor export. De vispopulatie was immers dubbel zo groot als in het gekende Victoriameer. Door verkeerd waterbeheer en klimaatverandering daalt het waterpeil zienderogen en is het meer volledig aan het verzilten.


    Foto © Dieter Telemans: Kenia (grens met Ethiopië) - Door de opwarming van de aarde, volgen de periodes van droogte elkaar nu veel vlugger op dan 20-30 jaar geleden. De herders vinden geen water meer voor hun dieren.

  • In de vallei van de Salween rivier in China, Myanmar en Thailand plannen de overheid en energiebedrijven de bouw van 5 dammen in een regio met rijke natuur en biodiversiteit. Hierbij worden de rechten van de lokale bevolking volledig genegeerd.
    Meer info: www.salweenwatch.org


    Foto © Free Burma Rangers: Duizenden mensen zijn reeds moeten vluchten voor oorlog en geweld en worden nu opnieuw uit de vallei verdreven naar Thailand.

  • Volgens talrijke Turkse ngo's is het waterbeleid van de Turkse overheid gestoeld op privatisering van zowel watervoorziening als het beheer van de rivieren. Vier casussen van destructieve en risicovolle grote dammen werden op het People's Forum besproken: Ilisu, Yusufeli, Munzur en Yortanli. De Ilisudam is één van de meest bekritiseerde dammen ter wereld en maakt deel uit van het GAP (Groot Anatolië Project). De bouw van deze dam heeft gevolgen voor het internationale beleid in het Midden-Oosten. De dam ligt in Koerdisch gebied en wordt door de bevolking beschouwd als een regelrechte aanval op hun culturele en politieke rechten.


    Foto © Dieter Telemans: Turkije - Het stuwmeer dat tot stand kwam met de aanleg van de Birecek Dam, heeft het grootste deel van het Koerdische dorp Halfeti in Oost-Turkije onder water gezet.
Meer informatie:


^TOP		 Ook bij ons!Het recht op water, hoe evident het ook lijkt is zelfs bij ons in België niet altijd verzekerd. De intercommunale waterbedrijven voeren vaak een verschillend beleid. Waterbeheer is in België de bevoegdheid van de drie gewesten. Maar zelfs binnen het Vlaams gewest zijn er grote verschillen, niet alleen verschilt prijs die we voor ons water betalen, maar ook wat betreft houding t.o.v. de groeiende groep mensen met betalingsmoeilijkheden. Sommige intercommunales gaan over tot afsluiting, waardoor deze gezinnen in nog grotere moeilijkheden komen. Duizenden dossiers wachten op behandeling door een lokale adviescommissie (LAC)! In Brussel en Wallonië is er een sociaal fonds voor mensen met betalingsmoeilijkheden. In Vlaanderen krijgt iedereen 15 m³ per inwonend gezinslid water per jaar gratis, wat in theorie overeenkomt met zo'n 40 liter per dag. Sommige waterbedrijven gebruiken dit als argument om geen sociale tarieven te gebruiken voor mensen met een laag inkomen. Wie zijn factuur echter niet kan betalen dreigt in sommige regio's afgesloten te worden. Afsluiting kan enkel via een tussenkomst van de LAC. Hierin zetelen een raadslid van het OCMW, maatschappelijk werkers van het OCMW en vertegenwoordigers van de waterbedrijven. Volgens de watersector gebeuren afsluitingen enkel bij 'klaarblijkelijke onwil' van de betrokken gezinnen. In 2007 zouden de Vlaamse watermaatschappijen zo'n 1400 keer hebben afgesloten. GREEN volgt deze problematiek op via een werkgroep met o.a. Samenlevingsopbouw in de schoot van het Steunpunt tot bestrijding van armoede, bestaansonzekerheid en sociale uitsluiting.
Actualiteit -
Niet minder dan 4 projecten met jongerenparticipatie over water!


^TOP		 Internationaal - 5 jongeren op het Wereldwaterforum: Bruggen naar IstanbulOp maandag 16 maart vertrokken Ikram, Michaël, Bart, Evi en Lise, Belgische jongeren van 16 en 17 jaar uit Brussel, Poperinge, Antwerpen en Kasterlee naar het 5de Wereldwaterforum in Istanboel. Samen met 180 andere jongeren uit 25 landen werkten zij aan een jongerenverklaring die op Wereldwaterdag aan de Ministerconferentie van het Wereldwaterforum werd voorgesteld. Bart De Vos uit Poperinge was internationaal teamleider voor het thema 'water en klimaatverandering'.
“Wat mij ernom geraakt heeft is de verbondenheid tussen alle jongeren die samen ijverden voor een beter waterbeleid. Een mengelmoes van culturen, maar ze kijken allen in dezelfde richting,” aldus Bart De Vos. De jongeren hielden er een opmerkelijk pleidooi voor meer jongerenparticipatie. Ze willen erkend worden als volwaardige partners in de organisatie van de volgende Wereldwaterfora. Verder geloven ze sterk in de kracht van educatie, eisten ze de erkenning van het recht op drinkbaar water en roepen ze de beleidsverantwoordelijken vooral op tot concrete actie. Om hun aanwezigheid op het forum in de verf te zetten organiseerden de jongeren de 'Wave'. Een mensenketting met 150 jongeren trok door alle zalen en gebouwen van het forum. Samen scandeerden ze “Join the wave, water for all!”

De Belgische jongeren werden verkozen tijdens het Jongerenforum dat door de ngo PROTOS en GREEN vzw werd georganiseerd in het federaal parlement op 13 februari 2009. Die dag werden 9 moties die de jongeren met Belgische waterexperts uitwerkten, met politici van diverse partijen besproken. 7 daarvan werden goedgekeurd en die namen onze jongeren mee naar Istanboel.

Enkele standpunten van de Belgische jongeren zijn:
  • meer middelen voor ontwikkelingssamenwerking rond water;
  • de invoer van landbouwproducten uit landen die lijden onder watertekorten beperken;
  • 30 liter drinkbaar water voor iedereen garanderen, wereldwijd;
  • meer educatieve projecten rond water in de scholen;
  • de oprichting van één overkoepelend waterorgaan binnen de VN;
  • 1% van het defensiebudget verplicht besteden aan waterprojecten in ontwikkelingslanden.
Meer informatie:


^TOP		 Internationaal - Jongerenparticipatie over de schreef: scaldiX Franse, Belgische en Nederlandse jongeren bogen zich op 18 en 19 maart in Vlissingen over hun toekomst. Sinds 2006 reizen ze stroomafwaarts langs de Schelde, op zoek naar antwoorden op de vraag: hoe kunnen we het water in de toekomst beheren? De jongeren maken kennis met water in de breedste zin van het woord: de toepassingen en mogelijkheden van rivieren, waterbeheer, waterproblemen en de mogelijke oplossingen hiervoor, integraal waterbeheer dus. De internationale delegatie strijkt voor de vierde keer neer aan de Schelde, ditmaal op uitnodiging van Hogeschool Zeeland. ScaldiX sluit goed aan op de niche ‘water’ en de studie Aquatische Ecotechnologie van de hogeschool.

Project ScaldiX: een tweeluik
Deze internationale trefdagen zijn een vast onderdeel van het project ScaldiX. Een breed scala aan workshops stond op het menu. In Vlissingen werd gewerkt rond de zichtbaarheid van lokale projecten, fotografie, ecologie en projectcommunicatie. Bij aankomst werden de delegaties in een sloep gestopt om al roeiend de Westerschelde te verkennen. Het Zeeuws MuZEEum werd bezocht, waar de geschiedenis en het belang van de scheepvaart wordt belicht, de economische pijler van duurzaam waterbeheer. De ecologische pijler kwam tweemaal aan bod. Korren is een traditionele manier van vissen met sleepnetten. Iedereen het water in dus, om na te gaan welke soorten we terugvonden. Kwallen, zo bleek… en een sporadische platvis. Een workshop “koken met zeewier” bood kant-en-klare kennis om gezond te eten zonder bij te dragen aan de overbevissing. Tenslotte bouwde elke delegatie een blogpagina, om de lokale projecten bekend te maken.
Bekijk het resultaat op: www.scaldixsmik.wordpress.com

Klik hier voor enkele sfeerbeelden van de ontmoeting »

Tussen de internationale trefdagen door werken jongeren binnen hun school aan hun lokale project, waarbij ze kennis opdoen om te verwerken in een charter en actieplan dat door ScaldiX beheerd wordt. De internationale trefdagen zijn hét forum om ervaringen en tips uit te wisselen en te valoriseren, getuige daarvan de leerling uit Kasterlee: 'door naar die andere scholen te luisteren hebben we vele verse ideetjes op gedaan en daar gaan we zeker gebruik van maken'.

Het charter verandert na elke ontmoeting. Na de ontmoeting in 2010 zal het charter worden voorgelegd aan lokale, nationale en Europese overheden. De vorige versie van het charter is op 14 en 15 oktober 2008 vastgelegd. Enkele aandachtspunten uit het charter zijn: wetlands herstellen en biodiversiteitsverlies een halt toeroepen. Mensen moeten meer milieuvriendelijke vervoersmiddelen kiezen. Ecotoerisme moet worden gestimuleerd. Overheidsgebouwen hebben een voorbeeldfunctie wat betreft rationeel water- en energiegebruik.

Scholen die nog niet eerder deelnamen, kunnen nog instappen en de volgende ontmoeting aan de Baai van de Somme, in Noord-Frankrijk, bijwonen. Deze zal doorgaan op 20 en 21 oktober 2009. Het programma is nog prematuur maar alvast een tipje van de sluier: we zullen een GIS-database creëren waarin alle fysico-chemische en biologische onderzoeksresultaten van de deelnemende scholen kunnen gepost worden. Dit wordt een vinger aan de pols van de Europese Kaderrichtlijn Water. Het overleg is gestart om een bezoek te brengen aan een bedrijf dat over de hele lijn duurzaam met water omgaat, hou voor meer info www.greenbelgium.org/scaldiX in de gaten… Met een beetje geluk kunnen we ook zeehonden spotten, die in oktober al eens de baai bezoeken!

Hierbij ook een warme uitnodiging aan experten in intergraal waterbeheer, om tijdens deze trefdagen aanwezig te zijn. Jullie bijdrage is steeds welkom! Volgend jaar ontmoeten de groepen elkaar opnieuw, dit keer in Oost-Vlaanderen, op 17 en 18 maart 2010.

Meer informatie:
bij Rebecca Lefevere, 0474-10 84 04, rebecca@greenbelgium.org of op www.greenbelgium.org/ScaldiX.


^TOP		 En in België: Brussel en WalloniëHet Brussels Jongerenparlement voor het Leefmilieu en L’Assemblée des Jeunes Wallons pour l’Environnement zijn dit schooljaar respectievelijk aan hun vijfde en vierde editie toe. In beide gevallen formuleren de jongeren actievoorstellen over een aantal thema’s, onder andere over water. Op dit moment zijn deze voorstellen nog volop in voorbereiding. Na de bijeenkomsten op 22 april en 13 mei vertellen we jullie er zeker meer over. Wie zijn nieuwsgierigheid niet kan bedwingen, kan het proces volgen op www.jongerenparlement.be
Big Jump


^TOP		 Big Jump 2009: Neem een duik in een rivier in de buurt! Actie voor leef- en zwembare rivieren.Een mooie zomerse zondag in juli. Op je fiets springen, naar de rivier rijden. En een duik nemen! Genieten van het frisse water, wat zwemmen of rondploeteren… Op je gemak, in de natuur.

Een droom? Misschien, maar alvast voor 1 dag werkelijkheid! Op 12 juli om 15 uur vindt overal in België (en Europa!) immers de 4de editie van het jaarlijkse Big Jump-evenement plaats.

Big Jump is een Europese actie van het European Rivers Network. In België neemt GREEN het voortouw in de organisatie. In Vlaanderen samen met de Bond Beter Leefmilieu en Natuurpunt, in Wallonië met Inter-Environnement Wallonie als partner.

Zuiver water is een plezier. Een plezier om in te zwemmen, op te varen, naast te fietsen, wandelen. Geen wonder dat we elk jaar weer een massa volk op de been krijgen om de eis naar proper water kracht bij te zetten! Met de Big Jump willen we de beleidsmakers oproepen om de Europese Kaderrichtlijn Water in daden om te zetten: schone en zuivere rivieren tegen 2015!

Dit jaar staan er weer Big Jumps op stapel in Gent, Kortrijk, Leuven, Diksmuide, Mechelen... Ook in Wallonië wordt er op meerdere plaatsen gejumpt.

Doe mee aan de Big Jump en SPRING!
Meer nieuws vind je binnenkort op www.bigjump.be