__scaldiX___

scaldiX is een project voor jongeren en scholen uit het internationaal stroomgebiedsdistrict van de Schelde.

Wat zegt jou de beek achter je huis, de rivier in de buurt van de school? En integraal waterbeheer, wat is dat? Jongeren hebben hier wel degelijk iets over te vertellen en wij geven hen het woord! Van fotoreportage over terreinonderzoek tot discussiëren en actie ondernemen. Neem met je klas of met een werkgroep op school deel aan scaldiX, discussieer in het parlement en ontmoet jongeren uit Frankrijk en Nederland tijdens internationale activiteiten.

23 en 24 september, scaldiX internationaal : voor de derde keer is er een ontmoeting tussen jongeren uit de verschillende regio's. Ze komen uit alle hoeken van het stroomgebied van de Schelde. We verblijven in Kieldrecht, op de Belgisch-Nederlandse grens, vlakbij de monding van de Schelde. Op het programma staat het uitwisselen van ervaringen en een leerrijke duik in waterbeheer en klimaatsverandering. We steken de Nederlandse grens over om het Verdronken land van Saeftinghe te ontdekken.

14 en 15 oktober: de Universiteit Antwerpen organiseert het congres Water en Klimaatsverandering. Gelijktijdig houden wij op dezelfde plaats scaldiX – het parlement. Zo'n 150 jongeren uit de drie landen buigen zich er samen over de waterproblematiek en de relatie met de klimaatsverandering. En spreken zich erover uit. Onder andere…

__Big Jump!___

Het zwemwater in badzones in de Europese Unie blijft van goede kwaliteit. Vorig jaar respecteerden 95,2 procent van de kustzones en 88,7 procent van de rivieren en meren de Europese minimumnormen, zo bleek maandag 2 juni 2008 uit het jaarlijkse rapport van de Europese Commissie. De lidstaten zijn verplicht ieder jaar verslag uit te brengen over de kwaliteit van badzones aan hun kust- en binnenwateren. Badzones zijn zones waar zwemmen expliciet is toegestaan of waar van oudsher veel mensen zwemmen zonder dat het verboden is. Zwemwater moet voldoen aan een aantal fysische, chemische en microbiologische parameters waarvoor Europa de normen vastlegt.

Maar hoe zit het met de kwaliteit van onze andere Europese waterlopen?
Daarvoor is er de Europese kaderrichtlijn water. Die kaderrichtlijn wil tegen 2015 alle Europese waterlopen ecologisch in een 'goede toestand'. Ze verplicht de lidstaten om duurzaam met water om te springen. Hiervoor moeten ze beheerplannen opstellen per stroomgebied. De kaderrichtlijn werd in Vlaanderen vertaald in het decreet Integraal Waterbeleid. Een ambitieuze doelstelling die moeilijk te bereiken is zonder steun van het brede publiek.
Big Jump wil de Europese kaderrichtlijn water meer bekendheid geven. Een actie voor iedereen die propere en levende rivieren wil. Daarom brengt de Big Jump elk jaar opnieuw zoveel mogelijk mensen (letterlijk) opnieuw in contact met waterlopen. Op hetzelfde tijdstip springen in heel Europa duizenden mensen in rivieren, waterlopen en meren om te tonen dat ze wakker liggen van proper water – én dat ze daar iets willen aan doen.
En op zondag 6 juli is het weer zover! In België neemt GREEN, in samenwerking met BBL en Natuurpunt, de coördinatie op. Samen met onze lokale partners springen we in Vlaanderen op 7 plaatsen: Diksmuide, Kortrijk, Lier, Gent, Wetteren, Leuven (Heverlee) en Kasterlee. In Wallonië gaan er 10 Jumps door.
Wie mee wil jumpen, kan zich registreren op onze facebook-pagina | Evenementen . Tot dan en veel jump-plezier!

__Isoleren kan je leren___

Begin dit jaar startte GREEN met een nieuw project: IsoLeren. Hoe het project in elkaar zit, kan je lezen in onze nieuwsbrief van april. Een tiental scholen hebben het traject reeds afgerond, tijd voor een bilan. Harry, vrijwilliger bij GREEN en uw reporter van dienst, nam contact op met de uitvoerders van dit project.

Je zou verwachten dat isolatietechnieken een vast onderdeel zijn van de eindtermen in de opleiding hout en bouw van het TSO en BSO?
Leen, projectverantwoordelijke: Uiteraard komen diverse aspecten inzake isoleren aan bod in het gewone programma van deze studierichtingen, maar niet als één geheel. De sterkte van het project IsoLeren is dat de kennis systematisch wordt samengebracht en verder uitgediept wordt. Maar vooral de verbinding van de theorie met de concrete praktijkervaring is een duidelijke meerwaarde. Er kan immers veel misgaan met isoleren, wat ernstige schade kan berokkenen aan de woning. Praktijkervaring is daarom onontbeerlijk als je wil isoleren.

Het project wordt ondersteund vanuit verschillende partners in de privé-sector, zoals Bouwunie, Isolatieraad, VIBE, Leefsleutels, … Wat houdt deze samenwerking concreet in?
Wij zijn heel blij met deze samenwerking. Bouwunie (een federatie die bouwondernemingen groepeert) en de Isolatieraad (de federatie van fabrikanten van isolatiemateriaal) hebben onze medewerkers een stevige opleiding inzake isolatietechnieken gegeven waardoor zij met kennis van zaken in de scholen aan de slag kunnen. VIBE heeft onze medewerkers meer inzicht verschaft inzake duurzaam bouwen. Leefsleutels heeft hen heel wat tips aangereikt om de vorming rond communicatie op een professionele wijze te brengen.
De Vlaamse regering wil dat tegen 2020 alle woningen degelijk geïsoleerd zijn. Ik kan mij voorstellen dat er in de komende jaren veel vraag zal zijn naar bekwame vakmensen. Krijgen de leerlingen die het project IsoLeren volgden een certificaat waarmee zij op de arbeidsmarkt een beentje voor hebben?
Het gaat natuurlijk niet om een officiële opleiding, dus een echt certificaat kunnen wij niet geven. Maar we voorzien voor elke leerling wel een getuigschrift van hun deelname aan het project. We zijn ervan overtuigd dat dit een troef zal zijn bij sollicitatiegesprekken voor jobs in deze groeiende sector.

Vanaf volgend schooljaar wil GREEN ook vormingspakketten aanbieden voor leerkrachten. Wat is daarvan de opzet?
Wij willen de ervaring van de lopende projecten bundelen en ter beschikking stellen van de scholen en de leerkrachten. Hoe breder de kennis en de kunde over isoleren verspreid wordt en hoe meer leerlingen de kans krijgen om hierin vakkennis en ervaring op te doen, hoe sneller de doelstelling van de Vlaamse regering kan bereikt worden. Er is immers nog gigantisch veel werk te doen.

Vanwaar komt het idee om de leerlingen ook een stevige vorming aan te bieden op het vlak van communicatie?
Goede communicatie is erg belangrijk voor iedereen, ook voor werknemers in de bouwsector: werkoverleg, het goed inschatten van (mondelinge en schriftelijke) opdrachten, veiligheidssignalen begrijpen en goed inschatten, contacten met de baas, de collega's en de klanten, … De leerlingen staan met het project IsoLeren vaak voor het eerst in contact met “klanten”: zij moeten met de eigenaren van de gebouwen overleggen, afspraken maken, eventuele incidenten oplossen, … Wij willen hen hiervoor de nodige vaardigheden meegeven door een vorming over communicatie aan te bieden.

We spraken ook met Dirk en Timothy, twee van de educatief medewerkers van GREEN die op het terrein het project IsoLeren waarmaken.

Zijn leerlingen TSO en BSO geïnteresseerd in isolatietechnieken?
Dirk: Dat is absoluut geen probleem. De theorie sluit aan bij kennis die zij al eerder opgedaan hebben. Soms gebeurt het zelfs dat zij over deelaspecten meer weten dan wij. Maar vooral als ze de werf op kunnen, zijn de gasten enthousiast. Zo hebben wij in Eeklo een heel plezante ervaring met leerlingen uit het deeltijdse BSO. Van zodra ze concreet in actie kunnen komen, zijn ze bijzonder gemotiveerd. Je ziet dat het in groep werken de teamspirit versterkt. Zij willen allemaal hun beste beentje voorzetten en niemand wil onderdoen voor een ander. Als er dan ook nog media-aandacht is, kunnen bergen verzet worden.

Is het moeilijk een werf te vinden?
Dirk: Het is meestal de school zelf die zoekt naar geschikte gebouwen. Vaak zijn dat privé-woningen, maar ook openbare gebouwen (het schoolgebouw zelf, een gebouw van het OCMW, …). Op dit moment zijn we bezig met de dakisolatie van een privé-woning in Mol. Dit is een groot project vanwege de omvang van de zolder, maar door de werkkracht van de leerlingen stelt dat geen probleem. De leerlingen worden ook aangemoedigd om thuis na te gaan hoe het zit met de isolatie. Wij leren hen wat de mogelijkheden zijn, een kostenraming op te stellen, na te gaan of subsidies bekomen kunnen worden, en binnen hoeveel tijd de isolatie terugbetaald is door besparingen op de energiefactuur. De leerlingen die dat al gedaan hebben, zijn dan meestal positief verbaasd over de resultaten.

Hoe verloopt de samenwerking met de eigenaars van de gebouwen die jullie isoleren?
Timothy: Wij komen ter plaatse kijken, en de leerlingen rekenen dan uit wat er nodig is om te voldoen aan de normen die de overheid oplegt om in aanmerking te komen voor subsidies. Er wordt een schatting gemaakt van de tijd die nodig is om de klus te klaren. De eigenaar koopt dan het isolatiemateriaal aan, het gereedschap brengen wij vanuit de school mee. Soms moeten er ook nog voorbereidende werken gedaan worden. Wij hechten erg veel belang aan het aspect veiligheid. Dat is ook nodig. Zo moesten wij in Lier een woning isoleren waarvan de zoldervloer zo slecht was dat het risico bestond om erdoor te zakken. Daar hebben wij natuurlijk eerst de vloer moeten verstevigen.

Jullie geven ook vorming over communicatie. Hoe komt dit over?
Timothy: Onze vorming is weinig theoretisch maar vooral op de praktijk gericht. We doen allerlei praktische oefeningen om aan te tonen hoe communicatie fout kan lopen en hoe je dat kan voorkomen. In het begin is dat allemaal erg nieuw voor de leerlingen, maar na verloop van tijd snappen ze wel waar het om draait.

Het project IsoLeren wordt ook volgend schooljaar verder gezet. Het is bedoeld voor leerlingen uit TSO en (D)BSO of leertijd, richtingen bouw en hout. Er zijn nog 2 plaatsen vrij.

Info? Op www.greenbelgium.org > activiteiten > energie en klimaat of klik hier

Kan je enkele basisregels geven voor mensen die zelf aan de slag willen?

Timothy: Zeker, de principes zijn heel eenvoudig. Van buiten naar binnen moet je deze basisregels volgen.

• Zorg voor een winddicht onderdak. Alle kieren en spleten moeten dichtgemaakt worden.
• Breng een voldoende dikke isolatielaag aan. Bespaar niet op de de dikte van het materiaal. Dit is in verhouding slechts een minieme kost. Vijf centimeter rotswol meer, dat zal je factuur dus niet meteen de hoogte in jagen.
• Plaats zeer zorgvuldig een dampscherm. Let er op dat je alle gaatjes en spleetjes afplakt met tape. Doe je dat niet, dan kan er vocht in de isolatie komen. Dat zorgt er niet alleen voor dat het isolerend vermogen van het materiaal verminderd, maar kan op termijn ook je dakconstructie beschadigen.

Meer informatie over goed isoleren vind je bijvoorbeeld op de website van het Vlaams Energieagentschap of op www.bouwwijzer.be.

__ Fairtradeparlement___

Op 1 oktober 2008, start van de Week van de Fair Trade, organiseert GREEN in samenwerking met Globelink, een fairtradejongerenparlement. Het parlement zal doorgaan in de Senaat van het Federale Parlement. Jongeren zullen er bespreken wat ze belangrijk vinden in fairtrade en presenteren hun voorstellen aan de minister.

___ Bruggen naar Istanbul: kandidaten gezocht voor het Jongerenwaterforum____

Op 11 februari 2009 komen jongeren uit alle hoeken van België samen in het federaal parlement. Daar zullen ze onze politici interpelleren over de uitdagingen rond water in de wereld en over hoe die politici het vijfde Wereldwaterforum in Istanbul in maart 2009 aan het voorbereiden zijn. Jongeren uit het 4^de en 5^de jaar secundair zijn welkom. Jongeren en scholen die zich willen verdiepen en mee discussiëren, kunnen zich inschrijven door een werkstuk te maken met als thema "Water brengt mensen bij elkaar". De vorm staat vrij. Filmclipjes, posters, fotocollages en dergelijke zijn welkom voor 28 november. Opsturen kan naar Antwerpselaan 20, 1000 Brussel of mailen kan naar Bram.

Meer informatie over het waterwerkstuk, het evenement in het Parlement en het Waterforum in Istanbul vind je op http://istanbulproj2009.wordpress.com . De geselecteerde klassen kunnen met vijf vertegenwoordigers aan het evenement deelnemen. Het Youth Water Network zal onder de deelnemers een aantal jongeren kiezen die van 16 tot 22 maart 2009 de officiële Belgische delegatie naar het Wereldwaterforum in Istanbul zal vergezellen.

Met steun van ARGUS wordt dit jongerenwaterforum georganiseerd door GREEN vzw en PROTOS. Meer informatie bij Bram Soenens.

__Rationeel papiergebruik op school___

Ondernemingen zien hoe langer hoe meer het belang van duurzaam ondernemen. GREEN gaat daarom een partnership aan met de actoren van de grafische industrie, verenigd in Paper Chain Forum. Samen willen we de misverstanden rond papierproductie uit de wereld helpen en een rationeel papiergebruik stimuleren.

GREEN heeft samen met Paper Chain Forum een enquête georganiseerd in een representatief aantal lagere scholen uit het hele land. Daaruit bleek dat kinderen niet goed weten waarvan papier gemaakt wordt. Tegelijk stelden we ook vast dat papiersortering op school in heel wat gevallen te wensen overlaat. Een betere kennis leidt tot een rationeler gebruik van papier op school (en hopelijk ook thuis) en tot een betere sortering van het gebruikte papier.

Donderdag 19 juni vond de eerste Nacht van de grafische industrie plaats. De inkomgelden gaan integraal naar GREEN. De avond leverde een bedrag op waarmee GREEN een veertigtal scholen kan begeleiden die het thema “papiergebruik op school” aan bod willen laten komen. Per basisschool krijgt één klas (uit 2 de of 3 de graad) 3 educatieve workshops. De leerlingen uit deze voortrekkersklas komen meer te weten over de productie van papier en rationeel papiergebruik. Gewapend met deze kennis gaan ze op onderzoek in hun school: waar wordt er papier gebruikt? Welk papier? Het juiste papier op de juiste plaats? Zijn er plaatsen of handelingen waar papier verspild wordt? Tijdens de derde vorming wordt het papierparlement samen geroepen. De leerlingen van de voortrekkersklas doen met hun papierpartij voorstellen voor een rationeler papiergebruik. Tenslotte stellen de leerlingen hun actieplan voor aan de hele school: leerlingen, leerkrachten, directie en ouders…

Meer info? martijn@greenbelgium.org, 0473-64 21 13.

__Een nieuw licht op afvalbeheer op school: LABO & Da's Proper___

Ook afgelopen schooljaar waren de educatieve workshops LABO en Da's proper! erg gewild. Ruim 1300 klassen uit het lager onderwijs kregen één van de 13 educatief medewerkers van GREEN op bezoek voor een sessie LABO (Leren afval beheren op school). Een 850 klassen uit het 4^de en 5^de jaar secundair onderwijs (uit alle richtingen in KSO, BSO, TSO en ASO) ontvingen een GREEN-er voor één van de drie werkvormen die in het Da's proper! concept mogelijk zijn.

Ben je leerkracht in 2 de of 3 de graad basisonderwijs?
Heb je interesse voor een educatieve workshop over afval voor je klas?
Surf dan naar www.labovorming.be en schrijf je in! Je kan daar ook een folder downloaden met extra informatie.

Geef je les in een 4 de of 5 de jaar secundair onderwijs?
Denk je dat een vorming over afval binnen jouw vak past?
Dan ben je aan het juiste adres op www.dasproper.be. Ook daar vind je een downloadbare folder met informatie over de drie verschillende werkvormen. Laat gerust je e-mailadres achter indien je interesse hebt. Je wordt dan verwittigd bij de start van de inschrijvingen voor volgend schooljaar.

De vormingen LABO en Da's proper worden gefinancierd door Fost Plus en georganiseerd in samenwerking met de afvalintercommunales. Ze zijn gratis voor de school.

Contact en info bij peter@greenbelgium.org, 0473-86 65 27

__Agenda 21 op school___

Scholen die in de trajectbegeleiding voor Agenda 21 stappen, nemen heel wat hooi op hun vork. Toch blijft het haalbaar. Hoe dat komt? 3 redenen. Ten eerste werken we op verschillende niveaus: in de klas, op beleidsniveau en in de schoolomgeving. Dit lijkt complex, maar in de realiteit ondersteunen de drie niveaus elkaar omdat heel de school samenwerkt. Doordat de school resultaten boekt op verschillende domeinen, wordt de schoolbevolking nog meer gemotiveerd om verdere stappen te zetten. Dat is reden twee. Tenslotte staat de school er niet alleen voor. Een GREEN-coach staat klaar om hen met raad en daad te helpen.

Hoe zie zo'n traject er uit?
In de klassen gaan we op zoek naar de DO-thema's die reeds aan bod komen. Voorbeelden zijn natuur- en milieu-educatie, gezondheidsopvoeding, wereldburgerschap, vredesopvoeding, verkeersveiligheid, ... Soms legt de school reeds links tussen deze thema's, is dat niet het geval dan proberen we samen de verbanden te leggen.Maar ook de participatiestructuur van de school wordt onder de loupe genomen: is er een leerlingenraad, worden ouders en leerlingen betrokken in werkgroepen, enzovoort.

Op beheersniveau werken we samen met de mensen die verantwoordelijk zijn voor het aankoopbeleid. Met een invullijst gaan we na in hoeverre er duurzaamheidscriteria meegenomen worden in het beheer van de school. Wat wordt er zoal bekeken?

Na dit intensieve overleg helpt de coach om realistische acties te kiezen. Ze worden gepland op korte, middenlange en lange termijn: de Agenda 21 staat er! In de volgende GREEN-nieuwsbrief vind je ongetwijfeld het relaas van een Agenda 21-school.

• 6/07/08  : Big Jump voor levende rivieren!
• 12/07/08 : Vijverfestival (Dilbeek)
• 16/96/08 tot 22/09/08 : Week van de mobiliteit
• 22 tot 29/09/08: Expo Troubled Waters in het Zuiderpershuis, Antwerpen
• 23 en 24/09/08 : scaldiX – internationaal
• 1/10/08 : fairtradeparlement in de Senaat
• 14 en 15/10/08 : scaldiX – het parlement

CRADLE TO CRADLE, WASTE IS FOOD, W. Mcdonough & M. Braungart, 2002
Engels, € 25,95 bij North Point Press / Standaardboekhandel.
Ook verkrijgbaar in het Nederlands.

Een aanwinst voor onze bib, dit speciale boek. Het is namelijk gemaakt uit plastic (polymeer). En daarmee zetten de auteurs hun boodschap meteen om in de praktijk. Cradle to cradle (letterlijk vertaald: van wieg tot wieg) betekent dat een product zo gemaakt wordt dat alle grondstoffen opnieuw gebruikt kunnen worden. Of met andere woorden, afval wordt grondstof. Eens dit boek voldoende gelezen, kan de inkt van de pagina's gewassen worden zodat het volledig opnieuw gebruikt kan worden voor een nieuwe tekst. Bovendien is dit boek gemaakt uit plastic detergent flessen. Komt nog bij dat dit waterproofboek de perfecte lectuur is voor een ontspannend bad...

De auteurs doen een aantal voorbeelden uit de doeken van hoe de natuur het cradle to cradle-principe toepast. De kersenboom met zijn overdadige bloesems: geen verspilling maar voedsel voor de aarde. De boom zuivert het grondwater, de lucht. Mieren hebben een grotere biomassa dan wij, maar omdat hun afval als grondstof volledig terug gaat naar de aarde, vormen zij geen belasting voor het ecologisch systeem. Een lederen schoen daarentegen creëert wel afval omdat hij quasi niet vergaat. Bovendien is het leder, dat bewerkt werd met toxische stoffen, gevaarlijk voor het milieu.

We krijgen de geschiedenis van de industriële revolutie: een verbazingwekkende ontwikkeling, maar zo vervuilend. De auteurs illustreren met voorbeelden uit hun eigen werk hoe het mogelijk is om afval te minimaliseren en grondstoffen te hergebruiken. Ze wijzen ook op het verschil tussen cradle to cradle en recycleren. In het eerste geval kan je het product terug afbreken tot de grondstoffen en die hergebruiken, in het tweede geval gebruik je het afval van een product op een andere manier. En dat laatste kan ook gevaren inhouden. Denk maar aan fleece-kleding (gerecycleerde PET-flessen) of krantenpapier (gemaakt uit minderwaardig papierafval) die allergieën kunnen veroorzaken.

De boodschap is duidelijk en mag ons hoopvol stemmen: we moeten het niet doen met minder, maar anders. Remaking the way we make things.

Een tweede leven voor gras of een omgevallen boom
Kappen van tropisch hardhout is vaak een aanslag op de leefwereld van een gemeenschap, streken, landen en zelfs continenten. Elk jaar verdwijnt 13 miljoen hectare tropisch bos. Dat is vier keer de oppervlakte van België. Gebruik in de tuin of op het terras dus zeker hout afkomstig van duurzaam beheerde bossen (FSC of PEFC). Maar het kan nog vriendelijker voor mens en milieu. Er zijn heel wat huis- en tuinspullen die je terras of tuin een magnifieke persoonlijke toets kunnen geven!

Oud maar niet versleten
Fonkelnieuwe tuinspullen kopen is niet altijd nodig. Maak eerst en vooral slim gebruik van wat je al in huis en tuin hebt. In elke afgedankte soepkom of slakom past zeker weten een plant of bloem. Ook oude meubelen kunnen de tuin een smaakvol cachet geven. Oude metalen kantoorstoelen of tafels bijvoorbeeld, of oude houten meubelen die je met natuurverf, natuurvernis of houtolie bewerkt.

Tegel-, takken- of grasbank?
Metsel oude tegels of bakstenen tot een zitbank door ze bovenaan af te werken met een mooie natuursteen of een grote tegel. Ook handig als bijzettafeltje …
Ga je liever voor groen en heb je een overbodig stukje gazon? Maak er een grasbank van! Steek vierkante graszoden uit op de maat die je verkiest. Stapel voor de stevigheid de plaggen geschrankt. Een goede zithoogte is 45 centimeter. Of wat lager als je kleine kinderen hebt. Een grasbank heeft wel wat onderhoud nodig. Geef zeker in het begin de bank goed water, dan groeien de losse graszoden sneller en beter aaneen en kunnen de zijkanten ook met gras begroeien.
Na het snoeien kun je ook je creativiteit kwijt met verse wilgentenen of de takken van hazelaar of tamme kastanje. Vlecht er zelf een bank of stoel mee. Ben je niet zo handig? Probeer eens een afrastering of omheining.

Boompret
Verzaag een omgevallen of afgedankte boom niet meteen tot brandhout. Misschien is de stam wel dik genoeg is om er zitkrukken van te maken voor jong en oud. Dikke, grote stammen kun je ook overlangs zagen tot een boomstambankje. Of gebruik 2 stukken stam als drager, voor een paar stevige planken. Zaag hiervoor de stammen aan de bovenkant iets uit, zodat de planken stevig blijven liggen.

Ten slotte, wist je dat kinderen gek zijn op ‘boomstamstappen'? Zaag de stam in ongelijke delen door en maak er een avontuurlijk boomstamparcours mee. Wedden dat je zelf ook mee doet?